EĞİTSEL OYUN NEDİR,NEDEN OYUN OYNARIZ ?

2009-03-03 21:46:00

   Öncelikle eğitim oyunu nedir, neden gereklidir ve dünyada ne gibi kullanılma yerleri var gibi konulardan bahsedip ardından temel prensipleri tek tek sıralayıp açıklayacağım.
    Öncelikle oyun nedir bunu açıklamanın daha doğru bir başlangıç olduğuna inanıyorum.
OYUN NEDİR?
    “Oyun, insan hayatının her evresinde var olan bir etkinliktir. Oyun, insan hayatının her evresinde var olan bir etkinlik olmakla birlikte yaşamın ilk yıllarında çocuğun yaşadığı dünyayı tanıması, sevgilerini, kıskançlıklarını, mutluluklarını, düşmanlıklarını, iç çatışmalarını, hayallerini, düşüncelerini ifade edebilmesi için en uygun “dil” olarak kabul edilmektedir.
Çocuk için işten kaçmak ve oyun dünyasına girmek, özgürlüğünü kazanmak, gelişmek ve yaratma sevincini duymaktır oyun.
    Çocukların gelişimleri sırasında olgunlaşma ve sosyal boyutun erken gelişmesinde oyunun önemi büyüktür. Ayrıca içinde yaşanılan kültürün önemli etkilerinden olan araştırma duygusunun ve kurallara uymanın öğrenildiği, geliştirildiği yer de oyunlardır.
    Bebek, çocuk, ergen ya da yetişkin bir kişinin neden oyun oynadığı sorusunun birçok yanıtı vardır. Birinci yanıtı, içten gelen enerjinin boşaltılması için oyun oynamaktır. İkincisi ise türe özgü davranışlarının çok uzun bir süredir aktarılmasına ve sürdürülmesine yardım etmektir. Bu görüşe örnek olarak, kedi yavrusunun fare yakalamadan önce bir şeylerle oynaması ya da kız çocuklarının bebeklerle oynayarak annelik alıştırması yapmasını verebiliriz”.
    Yukarda da bahsettiğim gibi oyunun insan hayatında çok önemli bir yeri vardır. Oyun insanın her döneminde insanın gelişmesinde farklı etkilere sahiptir. Çocuklar için farklı, bebekler için farklı, ilköğretim çağı için farklı…
Fakat oyunu sadece çocuklar için düşünmemiz gerekli. Mesela üniversite öğrencilerini ele alırsak bilgisayarda oynadığı oyunlardan, basketbol, futbol oyunlarına kadar farklı türde oyunlar vardır. Kısaca oyunun şekli farklı olsa da insanın her döneminde insanın hayatına büyük etkisi vardır.


Neden oyun oynarız?

   İnsan oyun oynarken hem rahatlamakta, hem sosyalleşmekte hem de zihinsel faaliyetleri en üst seviyeye gelmektedir. Yapılan araştırmalara göre oyun oynama süresince insanın zihin faaliyetleri çok üst seviyelere çıkmakta ve zihin sadece oyunla ilgilendiği için öğrenme en üst seviyeye gelmekte. Bunu bir örnekle açıklamak gerekirse:
    İngiltere’de yapılan bir araştırma… Vücudunun büyük bir kısmı yanmış olan hastanın her gün sargıları değiştirilmesi ve yaralarının temizlenmesi gerekmektedir. Fakat yanıkların geç iyileşmesinden dolayı bu hastalara ağrı kesici verilemiyor. Bu yüzden de sargılarını değiştirmek çok zor oluyor. Bunu bir araştırma konusu alarak ele alan bir grup öğrenci 3 boyutlu gözlüğü bu hastaya takarak bir çeşit oyun oynatıp sargıyı değiştirmeyi hedeflediler. Ve gerçektende başarılı oldular. Bu hasta daha öncelere göre çok daha az bir acı hissetmiş ve tepkisi çok daha az olmuştur.
    Yukarıda ki örnekten de anlaşılacağı üzere oyunun insanın zihin faaliyetlerine çok büyük katkısı var.

Eğitsel oyun nedir? Eğitimde oyunun yeri nedir?

    Daha öncede bahsettiğim üzere oyunun bunca etkileri olduğu görüldükten sonra eğitimde de bunun denenmesi gerektiği kanısına varılmıştır. Klasik eğitimin yetersizliğini eğitsel oyunlarla gidermek ve eğitimi çok daha keyifli hale getirmek amaçlanmıştır.
    Eğitsel oyunları gelişen teknolojiyle beraber bilgisayar ortamında hazırlamak ve sunmak hem kolay olmakta hem de daha az maliyetli olmakta. Aynı zamanda daha etkili olmaktadır.
    Eğitsel oyunlar genelde ilköğretim çağındaki öğrenciler için hazırlanmaktadır. Bunun sebebi ise bu çağdaki öğrencilerin öğrendikleri soyut kavramları somutlaştırmakta zorlanmasını söyleyebiliriz. Mesela hacim kavramını anlatırken eğitsel oyun kullanarak şekillerle konuyu öğrencilere anlatırsak çok daha etkin olur. Aynı zamanda yaptıracağımız uygulamaları eğitsel oyun aracılığıyla yaptırırsak öğrenme çok daha kalıcı olacaktır.

Neden eğitsel oyun?

Eğlenceli olması
3D grafik desteği ile sanal gerçekliğin bulunması
Mobil olması
Çok kullanıcılı oyun ortamları sayesinde öğrenciler arasındaki işbirliğini desteklemesi
Değerlendirmenin oyun içinde olması
yaparak öğrenme" ye imkan sağlaması
Disiplinler arası öğrenme ortamı sağlamanın kolay olması
Dersi sıkıcı sınıf ortamlarında anlatarak ya da sadece belgesel tarzındaki videolarla öğretmek yerine eğitsel içerikli bir oyunla öğretmek hem ders içeriğini zevkli hale getirecek hem de daha kalıcı bir öğrenme sağlayacak olması
Dünya da eğitsel oyuna önem veren İngiltere’deki bir uygulamaya göz gezdirelim:
    “Bilgisayar oyunlarının eğitimde kullanılması İngiltere’deki üç orta dereceli okulda test edilecek.
    Eğitim kurumlarına destek veren Futurelab ve oyun sektörünün en büyük kuruluşlarından Electronic Arts (EA) tarafından finanse edilen proje 3 sene boyunca sürdürülecek. Gelecek ay üç okulda başlayan denemelerin programlı bir şekilde bütün Avrupa’ya yayılması planlanıyor.
    Proje, bir yandan öğretmenlerin eğitimde video oyunları nasıl kullanabileceklerini görmeyi hedeflerken, diğer yandan da oyun geliştiricilerin ürünlerinin eğitim alanındaki potansiyel kullanım alanlarını öğrenmelerini amaçlıyor.

  HEM EĞİTİM HEM EĞLENCE
    Proje sadece okullarda geleneksel olarak kullanılan eğitim amaçlı multimedya oyun yazılımlarına değil, öğrencilerin evlerinde eğlence amacıyla oynadıkları ticari oyunların da sisteme dahil edilmesini öngörüyor.
    Aslında bilgisayar oyunlarının okullarda kullanılması fikri yeni değil. İngiltere’de 1990’lı yılların başından bu yana eğitim amaçlı yazılım paketleri okullarda kullanılıyor. Ancak yakın zamana kadar eğitim amaçlı yazılımlar ve bilgisayar oyunları arasında kalın çizgiler çekilmesine önem veriliyordu.
    EA Avrupa Pazar Geliştirme Müdürü Claus Due, destek verdikleri proje için zamanın artık uygun olduğunu savunarak “Bilgisayar oyunları beyni diğer bütün medyalardan daha yoğun olarak faaliyete geçiriyor. Çocukların bu oyunlar sayesinde çok fazla şey öğrenebileceklerine inanıyoruz” diyor.
    Deneme sürecinin gerçekleşeceği okullardaki öğretmenler sınıflarda hangi oyunların oynanacağı konusunda tam kontrole sahip olacaklar. Futurelab ise öğretmenlere oyunlardan en fazla faydayı almak için eğitim metodlarını öğretecek.
    Sınıflarda kullanılmaya aday oyunlar arasında Civilization ve Age of Empires gibi tarihi olaylara referans veren strateji oyunları ve gerçek hayat similasyonu olarak tasarlanan Sims gösteriliyor. Daha önce de şehir kurma ve planlama üzerine geliştirilen Sim City adlı oyun İngiltere’de ders olarak sınıflara girmeyi başarmıştı.”
    Yukarıdaki örnekten de anlaşılacağı üzere eğitsel oyunlar artık bütün dünya da eğitim için vazgeçilmez olmaktadır. Peki, bu kadar önemli olan eğitsel oyunları hazırlarken nelere dikkat etmeliyiz, eğitime yönelik olması için neler yapmalıyız, kısacası bir eğitsel oyunda olması gerek özellikler neler olması gerekir. Bunları ilk olarak maddeler halinde yazdıktan sonra her birini tek tek açıklayacağım.
 
Eğlenerek Öğrenme
Problem Çözme
Kritik Düşünme
Kavram Öğretimi
Strateji Geliştirme
Olgunlaşma
Hedefe yönelik olma
Dikkat dağıtmama
Bireysel ve grup çalışmalarına uygunluk
Tasarım olarak yeterlilik
İçeriğe uygunluk
Öğrenci seviyesine uygun kullanım
Alıştırmaların özellikleri
Güncellenme özelliği

Şimdi belirtmiş olduğum maddeleri tek tek açıklayacağım:

Eğlenerek Öğrenme
    Oyun nedir diye açıklarken oyunun insan hayatında önemli bir yeri olduğuna dikkat çekmiştim. Eğitsel oyunların çocuklara konuyu eğlenerek öğretmesi gerektiğini vurgulamıştım. Eğitsel oyunun yapılma amacı çocukların oyunlar aracılığıyla zihinsel faaliyetlerinin artırmak ve bu sayede eğitimi daha etkin hale getirmektir.
    İşte eğitsel oyunun bu amacını yerine getirebilmesi için gerçek bir oyun gibi öğrencileri eğlendirmesi gerekmektedir. Fakat bu eğlendirme konuyu etkin öğretme hedefinden daha fazla olmamalıdır ki öğrencinin dikkati dağılmasın. Aksi takdirde öğrenciler konudan çok oyuna önem verecektir ve bu istediğimiz bir özellik olmayacaktır.

Problem Çözme

    Eğitsel bir oyunda olması gereken bir diğer özellik ise öğrencilere problem çözdürme yeterliliğine sahip olmasıdır. Burada problem derken neyi kastettiğimi açıklamam gerektiğini düşünüyorum. Problem derken öğretmenin anlattığı herhangi bir konunun daha iyi anlaşılması için olması gereken alıştırmaların görsel olarak eğitsel oyunda yer almasıdır. Bir konunun daha iyi anlaşılması için öğrencilerin konu hakkında uygulama yapmaları gerekmektedir.
    Fakat burada bahsetmem gereken bir nokta var. İlköğretim çağındaki öğrencilerine yönelik eğitsel oyunlarda oyun hazırlanırken çok da fazla yapıcı yaklaşmamak gerekir. Öğretmen kontrolünde konular açılmalı, öğretmen kontrolünde uygulamalar açılmalıdır. Öğrenciler yazılımın içinde kaybolmaması için bu özellik çok önemlidir.

Kritik Düşünme

    Kritik-analitik düşünme, bir konuyu, sorunu ya da problemi alt başlıklarına ayrıştırıp tümden gelimle ve her bir başlığı ayrı ayrı irdeleyip eleştirerek ve her biri arasındaki bağlantıları gerçekçi kanıtlarıyla ortaya koyarak, yani tüme varımla düşünmek ve değerlendirmektir.
    Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere kritik düşünme öğrencilere tüme varımla öğretmeyi hedeflemektedir. Eğitsel oyun bu özelliğe sahip olmalıdır ve konuyu alt başlıklarından tüm konuya olmak üzere ele almalıdır. Bu şekilde olması öğrencinin kritik düşünme özelliğini kazanmasında yardımcı olacaktır.

Kavram Öğretimi

    Eğitimde önemli olan konuyla ilgili ne var ne yok öğrenciye yüklemek ve hepsini öğrenmesini beklemek değildir. Yıllarca yapılan eğitim yanlışlarından biri de maalesef budur. Öğrenciyi boş bir defter olarak gören öğretmenlerimiz onu olanca güçleriyle işe yaramayan bilgiler dahil doldurmaya çalışmışlardır. Oysaki eğitim konuyla ilgili olan ana kavramları öğretmek, konunun önemli noktalarını vurgulamak ve konunun hayatımızda ne gibi faydaları olduğunu anlatmaktan geçer. İşte bu sebepten ötürü bir eğitim oyunu kavram öğretimi noktasında yeterli olmalıdır ve öğrenciye boş bilgiler yerine gerekli kavramları öğretmeyi hedeflemektedir.

Strateji Geliştirme

    Eğitsel oyun öğrencide öğrenme stratejisini öğrenmede model olmalıdır. Bir konu nasıl öğrenilmelidir, hangi noktalara dikkat edilmesi gerekir, hangi noktalarda neler yapılması gibi konularda yeterli olmalıdır bir eğitim oyunu. Aynı zamanda bu strateji kavratma özelliği öğrencinin gerçek hayatta da karışılacağı problemlere çözüm bulma noktasında çok faydalı olacaktır. Eğitim oyunu bir soruna karşı neler yapılmalı, hangi noktalara dikkat edilmeli gibi çocuğun bütün hayatı boyunca kullanacağı bir tekniği hayatına kazandırmada yardımcı olmalıdır.

Olgunlaşma

    Bu alt başlığı açıklarken eğitsel oyunun iki özelliğini örnek olarak vereceğim. İlk olarak probleme karşı strateji geliştirme özelliği çocuğun olgunlaşmasında çok büyük bir yeri vardır. Çocuk bu özelliğe sahip olurken olgunlaşmasına da büyük derece de katkı sağlamış olacaktır.
    İkinci olarak eğitsel oyunlarda yer alan grup çalışmalarını verebiliriz. Bu faaliyetlerde çocuk paylaşmayı, insanlara iletişimi, ortak bir iş yapmayı öğrenecektir. Bu sayede olgunlaşmasına katkıda bulunacaktır.

Hedefe yönelik olma

    Eğitsel oyun gerek içerik, gerekse bütün özellikleriyle beraber eğitim hedefine yönelik olmalıdır. Gereksiz şeyleri içermemeli, alıştırma, uygulamaları hedefe yönelik olmalıdır.

    Eğitsel bir oyun öğretmenin öğretmek istediği hedefe tam manasıyla hizmet etmelidir. Eğer öğretmenin anlattığı noktalar farklı eğitsel oyun farklı olursa öğrencilerin öğrenmesine çok büyük zarar vermiş olur.

Dikkat dağıtmama

    Eğitsel bir oyun muhteva gereğince öğrencinin dikkatini dağıtmamalıdır. Eğer bir oyun çok aşırı dikkat çekici ve hedeften aykırı nesnelere sahip ise öğrencinin konudan çok oyuna odaklanmasına sebep olacaktır. Görsellik olarak eğitsel bir oyun çok aşırıya kaçmış ise öğrencinin dikkati dağılabilir ve oyun hedefe hizmet etmez.
    Bu yüzden eğitsel oyun hazırlarken dikkat dağıtıcı nesnelere yer verilmemelidir ve gerek görsellik bakımından gerekse sesler bakımından aşırıya kaçılmamalıdır.

Bireysel ve grup çalışmalarına uygunluk

    Eğitsel bir oyun özellikle uygulamalarında bireysel ve grup çalışmalarına yönelik olmalıdır. Öğrenciler bireysel olarak da grup olarak da çalışabilmelidir. Fakat bu özellik eğitsel oyunda yer alırken öğrencinin veya öğrencilerin uygulamalar içinde kaybolmaması gerekir. Bu açıdan da eğitsel oyun öğretmenin bütün öğrencilerin ne yaptığını görebileceği şekilde tasarlanmalıdır.

Tasarım olarak yeterlilik

    Eğitsel bir oyunun bütününde tasarım çok dikkatli yapılmalıdır. Özellikle bu yaş grubu öğrencilerin dikkatleri hemen dağılabileceği için tasarımda aşırıya kaçırılmamalıdır. Renkler çok uyumlu kullanılmalıdır. Öğrencinin konudan çok oyunun tasarımıyla ilgilenmesini önlemek için çok dikkat edilmesi gerekir. Aksi takdirde eğitim hedefinden sapmış olacaktır.

İçeriğe uygunluk

    Eğitsel oyun eğitimin içeriğine uygun olmalıdır. Özellikle bu yaş grubu öğrencilerde ne öğretilmesi hedeflenmiş ise içerik buna uygun olmalıdır. Fazla içeriklerle, gereksiz bilgilerle veya henüz öğrenmemesi gereken şeylerle muhatap olmamalıdır öğrenciler. Aksi takdirde öğrencilerin zihinleri karışabilir. Bu yüzden de eğitsel oyun faydalı olmaktan çok zararlı hale gelebilmektedir.

Öğrenci seviyesine uygun kullanım

    Eğitsel bir oyun hazırlarken öğrencinin seviyesi hangi, yaş grubuna hitap edeceği iyi düşünülmelidir. Öğrenci oyunu kullanırken zorlanmamalı, nerelerde ne yapacağını karıştırmamalıdır. Gerekirse oyunun belirli yerlerinde kullanıma dair ipuçları konulabilir. En önemli nokta ise eğitsel oyunda mutlaka yardım kısmının olmasıdır.

Alıştırmaların özellikleri

     Eğitsel bir oyunda yer alan alıştırmalar (gerek alt konulara yönelik, gerekirse daha büyük alıştırmalar) zorluk bakımından aşırı veya çok basit olmamalıdır. Öğrenciler eğer çok zor alıştırmalarla karşılaşırlarsa konudan kopabilirler. Veya çok kolay uygulamalar da zihinsel faaliyetlere hitap etmeyebilir. Bir diğer özellik ise alıştırmaların cevaplarının mutlaka verilmesi gerekliliğidir. Ya da bir konunun hepsine yönelik bir oyunda oyunun mutlaka nasıl oynanması gerektiği en sonda öğretmen kontrolünde veya programın belirlediği yanlış yapma sayısına bağlı olarak verilmelidir.

Güncellenme özelliği

    Eğitsel bir oyun öğrenciye oyun oynatarak konuyu kavratmayı hedeflemektir. Eğer öğrenci sürekli aynı oyunla muhatap olursa sıkılacaktır. Bu yüzden öğretmen kontrolü sağlanarak güncellenme sağlanmalıdır. Bu sayede oyunun internet sitesinden veya başka yollarla yeni eğitsel oyunlar elde edilebilir. Bu da öğrencinin farklı oyunlar oynayabilmesini sağlayabilecek ve de sıkılmasını önleyecektir.


30618
0
0
Yorum Yaz